«رضا مقصودی» نویسنده و کارگردان آثار کمدی سینما در گفت و گو با خبرنگار سینماپرس با اشاره به رویکرد خود در زمینه نگارش فیلمنامه آثار کمدی اظهار داشت: اساساً کمدی برای جلب و جذب مخاطب و جلب توجه اوست و نگاه اساسی به گیشه دارد. طبیعتاً من هم که می‌خواهم فیلم بسازم و در حوزه کمدی کار کنم، این نگاه را دارم؛ یعنی به جذب مخاطب به سینما و به قول سینماگران و به‌خصوص تهیه‌کنندگان و فعالان حوزه تولید، به گیشه توجه می‌کنم. منتها ذائقه آدم‌ها با یکدیگر فرق می‌کند.

او ادامه داد: ذائقه من به گونه‌ای است که از روز اول همیشه می‌خواستم فیلمنامه بنویسم و به موضوع، پیام و درون‌مایه آن توجه داشته‌ام. فکر می‌کنم مهم است که یک فیلم، چه کمدی و چه غیرکمدی، مضمون مهمی داشته باشد، مفهومی داشته باشد و حرفی بزند که ارزشمند باشد؛ نکته‌ای داشته باشد و چیزی برای گفتن داشته باشد. اساساً من در فیلم‌ها و کمدی‌هایم هم دنبال چنین چیزی هستم. حتی آثار جدی را نیز این‌گونه می‌بینم و فکر می‌کنم فیلم حتماً باید حرفی برای گفتن داشته باشد.

کارگردان فیلم سینمایی «خجالت نکش» در مورد اینکه چطور سینمای کمدی به سمت تولید آثار سطحی و طنزهای موقعیت سوق داده شد، بیان کرد: سیطره سوداگری در سینما باعث شکل‌گیری چنین وضعیتی و تولید آثار سطحی شد. در مقطعی، عده‌ای فکر کردند که چه لزومی دارد ما حرفی بزنیم، پیامی بدهیم یا کاری انجام دهیم و گفتند آنچه اکنون برای ما اهمیت دارد، این است که مخاطب به سینما بیاید. این موضوع در واقع به یک اولویت تبدیل شد. آمدن مخاطب به سینما برای چه اولویت پیدا کرد! برای اینکه سینما حرفی برای گفتن داشته باشد.

وی افزود: از زمانی که این تصمیم گرفته شد و این رویکرد رجحان پیدا کرد، اولویت فیلم‌ها این شد که مردم را به سینما بکشانند. وقتی این موضوع اولویت پیدا کند، فیلمساز تلاش می‌کند اساساً مردم را به سینما بکشاند و ممکن است مسائل دیگر چندان اهمیت نداشته باشند. حتی ممکن است به هر قیمتی تلاش کنیم بیننده را در سینما نگه داریم.

مقصودی تصریح نمود: البته نمی‌خواهم این موضوع را رد کنم و بگویم چنین رویکردی کاملاً بد است. در بسیاری از نقاط دنیا فیلم‌هایی ساخته می‌شوند که هدفشان صرفاً کسب درآمد است و این هم لزوماً اتفاق بدی نیست. همچنین نمی‌توان گفت این موضوع یک توطئه یا تصمیم از پیش تعیین‌شده بوده که مدیری آن را اتخاذ کرده است. البته مدیران می‌توانند در کنار این فیلم‌ها تصمیم دیگری بگیرند و بگویند می‌خواهیم فیلم‌های با محتوا، دارای حرف و دارای مضامین ویژه نیز داشته باشیم؛ بنابراین در این زمینه سرمایه‌گذاری کنیم. البته در بخش مدیریتی نیز ضعف‌های اساسی وجود دارد که باعث شده سینما به وضعیت بسیار بدی دچار شود.

نویسنده فیلم های سینمایی «لیلی با من است» و «من سالوادور نیستم» در پاسخ به چرایی عدم موفقیت فیلم های اجتماعی در گیشه، گفت: من اصلاً فکر نمی‌کنم فقط فیلم کمدی است که می‌فروشد یا می‌تواند مورد توجه مخاطب قرار بگیرد. تاریخ سینمای دنیا و ایران ثابت کرده که فیلم‌های غیرکمدی نیز می‌توانند پرفروش باشند. همین حالا هم فیلم «زنده‌شور» در کنار پنج، شش فیلم کمدی قرار دارد و جزو فیلم‌های پرفروش این روزهاست. بنابراین فیلم جدی و اجتماعی هم می‌تواند بفروشد و ما می‌توانیم این قاعده را خط بزنیم.

مقصودی با بیان این مطلب که اینکه چرا فیلم‌های اجتماعی و جدی گاهی نمی‌فروشند، چند مسئله مطرح است؛ تصریح نمود: بخشی از این موضوع واقعاً به مخاطب مربوط می‌شود. مخاطب به بازیگر اهمیت می‌دهد و واقعاً برایش مهم است که بازیگر فیلم چه کسی است. من این موضوع را با گوشت و خون و پوستم تجربه کرده‌ام. اگر فیلم خوبی هم بسازید، اما بازیگر خیلی خوبی نداشته باشید یا فیلم به شکل‌های مختلف حمایت و دیده نشود، بیننده ترغیب نمی‌شود که آن را ببیند. وی افزود: شما باید فیلم را خوب تبلیغ کنید، بازیگر خوب داشته باشید و فیلم خوبی بسازید تا مخاطب نیز ترغیب شود که یک فیلم جدی را ببیند. فیلم‌های کمدی ویژگی‌هایی دارند که در عین حال که ویژگی اصلی و مهم آنها خنداندن مردم است. ویژگی دیگر فیلم‌های کمدی این است که از بازیگران مطرح و چهره برای فیلم استفاده می‌کنند. این هم دلیل دیگری می‌شود که مردم به سینما بروند؛ یعنی هم کمدی و هم بازیگرانی که مردم دوستشان دارند، باعث می‌شوند مخاطبان به سینما بروند و فیلم را ببینند.

نویسنده فیلم های سینمایی «مهر مادری» و «اخلاقتو خوب کن» با اشاره به نقش جشنواره فیلم فجر در موفقیت فیلم های اجتماعی در گیشه، بیان کرد: البته عوامل دیگری هم وجود دارد که باید از فیلم اجتماعی حمایت کند. قدیم‌تر فیلم‌ها از جشنواره فجر کمک می‌گرفتند و حتی الان هم گاهی این اتفاق می‌افتد. جشنواره فجر یک معیار برای انتخاب مردم است. شما هرچقدر هم بخواهید جشنواره فجر را کنار بگذارید، از همان ابتدای تأسیس تا امروز، با هر جناح و گرایش و اتفاقی که بوده، همواره جشنواره فجر و جوایز آن توجه مردم را به خود جلب کرده است. برای مثال، فیلم «ابد و یک روز» شاید اگر در جشنواره فجر مطرح نمی‌شد، این میزان فروش را تجربه نمی‌کرد؛ البته می‌گویم «شاید»، چون نمی‌توان با قطعیت گفت.

مقصودی با بیان این مطلب که یکی از اتفاقات بدی که طی این سال‌های اخیر افتاد، پایین آمدن اهمیت و شأن جشنواره فجر بود و ما از این امتیاز برای سینما بهره نبردیم؛ اظهار داشت: به فیلم‌های شاخص در جشنواره فجر توجه نکردیم تا آنها را به مردم معرفی کنیم. این خودش یک امتیاز برای معرفی فیلم‌های غیرکمدی بود. فیلم کمدی به اندازه کافی فضا، بازیگر کمدی و ظرفیت تبلیغاتی دارد و خود فیلم نیز امکان تبلیغ بیشتری ایجاد می‌کند، اما فیلم غیرکمدی باید ویژگی دیگری داشته باشد و از حمایت‌های دیگری برخوردار شود. از جمله اینکه جشنواره فجر می‌تواند این فیلم‌ها را مطرح و به مردم معرفی کند تا مردم برای دیدن آنها به سینما بروند. این موضوع می‌تواند به فیلم‌های غیرکمدی کمک کند.

کارگردان فیلم سینمایی «خواب نما» همچنین در مورد تولید آثار کمدی با موضوع جنگ، تصریح نمود: این روزها مسئله ای که مطرح است این است که ساخت و نمایش فیلم کمدی تا چه اندازه شدنی و درست است. سؤال این است که آیا کمدی‌های جنگی، در زمانی که جنگ به شکل فاجعه‌باری بر سر مردم خراب می‌شود، پاسخگوی حال مردم است و می‌تواند حال آنها را خوب کند یا مثل نمکی بر زخم مردم است!

او ادامه داد: برای کسی مثل من که اساساً اهل کمدی هستم، نگاه کمدی به چنین موضوعاتی واقعاً کار سختی است. من خودم نمی‌توانم به‌راحتی با چنین نگاهی به این موضوعات بپردازم. فیلم «لیلی با من است» یک کمدی جنگی بود که من فیلمنامه‌اش را هفت سال بعد از پایان جنگ نوشتم. شاید در زمان جنگ هم می‌شد کمدی ساخت، اما آن جنگ با این جنگ متفاوت بود. آن جنگ به شکلی بود که حداقل فاصله‌ای با زندگی مردم داشت. در آن دوره، جنگ در مرزها اتفاق می‌افتاد و سینما هم داستان خودش را داشت و حتی کمدی جنگی نیز تولید می‌شد.

نویسنده فیلم سینمایی «زخم زیتون» بیان کرد: این جنگ در خانه‌های مردم و در زندگی آنهاست و سایه‌اش بر سر مردم قرار دارد. کشته‌های این جنگ در کوچه‌پس‌کوچه‌های مردم، در جشن‌های عروسی و در مدارس مردم حضور دارند. کمدی در چنین شرایطی جواب نمی‌دهد و ساخت آن سخت است. من نمی‌توانم و نمی‌توانیم الان درباره کمدی و سینمای جنگ صحبت کنیم.

«رضا مقصودی» در پایان این گفت و گو خاطرنشان ساخت: حال مردم آن‌چنان بد است که به نظر من فیلم کمدی هم کمکی به آنها نمی‌کند. نهایتاً یک مسکن چندساعته است؛ فرد به سینما می‌رود و بیرون می‌آید و دوباره با واقعیت‌هایی مواجه می‌شود که دردآور است. از طرف دیگر، کسی که پول ندارد، اصلاً به سینما نمی‌رود. کسانی که به سینما می‌روند، یا توان مالی دارند که بروند یا درد و دغدغه سینما برایشان بسیار کم است. مردم در حال حاضر سینما را از سبد کالای خود خارج کرده‌اند و به سینما نمی‌روند؛ فقط عده قلیلی که دستشان بازتر است به سینما می‌روند. سینما رفتن در این روزها کار سختی است، به‌خصوص برای دیدن فیلم کمدی.