به گزارش سینماپرس، نشست خبری دست اندرکاران چهارمین جایزه ملی آهنگسازی روح الله خالقی روز دوشنبه چهارم آبان در تالار اجتماعات دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.

محمدرضا عزیزی نوازنده و دبیر چهارمین جایزه ملی آهنگسازی روح الله خالقی در ابتدای این نشست خبری ضمن ارائه گزارشی از روند فعالیت های دبیرخانه این رویداد توضیح داد: دغدغه شخصی من برای برگزاری این رویداد که امسال چهارمین دوره آن را میزبانی می کنیم، ابتدا به‌صورت کاملاً دلی شکل گرفت و سپس با حمایت استادان موسیقی ایرانی پیش رفت و خوشبختانه به این جایزه اعتماد شد و من فکر می‌کنم نام استاد روح‌الله خالقی کمک ما بود. البته حضور استادانی که زحمت کشیدند و لطف کردند نیز بسیار مؤثر بود؛ زیرا کارهایی که در ایران می‌خواهد انجام شود یا باید بعد مالی بسیار بزرگی داشته یا یک اتفاق دلی به اعتبار برگزارکنندگانش باشد. در این چارچوب ما از سمت استادانمان بحث اعتباری را داشتیم؛ چه نگاهی که استاد فخرالدینی به جایزه داشتند و با پذیرفتن نشان خالقی به ما افتخار دادند و چه حضور هیئت داوران در ادوار مختلف این جایزه که واقعاً جای تشکر دارد که بدون چشم‌داشت کنار ما بودند. امسال نیز استاد حسین علیزاده افتخار دادند و نشان خالقی را از ما پذیرفتند.

اعلام جزئیات جایزه ملی روح الله خالقی

وی افزود: امسال قصد داشتیم صدو بیستمین سالروز تولد روح‌الله خالقی را برگزار کنیم؛ به همین دلیل جشنواره ما صرفاً یک جشنواره آهنگسازی نبود. دراین چارچوب از مرداد دبیرخانه را فعال کردیم و اکنون یک روز به پایان مهلت فراخوان باقی مانده است. ما برای چند اتفاق زیرشاخه این جشنواره برنامه‌ریزی کردیم و مانند سال‌های قبل، ارکستر سازهای ایرانی خالقی نیز فعال بود و چون امسال حسین علیزاده را کنارمان داشتیم و نشان ما را پذیرفتند، شبی با عنوان «از خالقی تا امروز» برگزار کردیم. سه نشست پژوهشی نیز برگزار شد که در آن رویکردهای مختلف، سیر تاریخی و فلسفی و نگاه فرمال به آهنگسازی بررسی شد و از استادان دانشگاهی دعوت شد. افتتاحیه هم محفل مختصری بود که در منزل استاد فخرالدینی برگزار شد.

دبیر چهارمین جایزه ملی آهنگسازی روح الله خالقی تصریح کرد: نگاه ما با تکریم آهنگسازان و استادان گذشته همراه بود، اما دوست داشتیم امسال و در طول این چهار سال، نگاهی به آهنگسازان جوان و استادان معاصرمان نیز داشته باشیم و این رسم را بشکنیم که فقط استادانی که در قید حیات نیستند، تکریم شوند. درست است که نام خالقی برای گذشته است، ولی حالا که استاد فخرالدینی، استاد علیزاده، خود استاد ساکت و استادانی که در جمع هستند و در ادوار مختلف کنار ما هستند باید نگاهمان این باشد که قدردان زحمات استادانمان باشیم.

وی درباره دیگر جزئیات فراخوان نیز توضیح داد: امسال فراخوان ما جدیدتر شد و موسیقی مجلسی، موسیقی ارکستر و موسیقی با کلام را تفکیک کردیم. از طرفی سازآرایی و نوع نگارش پارتیتور نیز تدوین شد؛ یعنی سعی کردیم تا تک‌تک جزئیات را با کمک استادانمان پیش ببریم تا هیچ جای پرسشی باقی نماند. آئین‌نامه و شیوه‌نامه‌ای تدوین شد که بتوانیم سال‌های سال آن را اجرایی کنیم. بخش غیررقابتی نیز به این جایزه اضافه شد که نشان جایزه ویژه هیئت داوران است و بر اساس آثاری است که به تفکر و اندیشه روح‌الله خالقی بسیار نزدیک باشند. چارچوبی که در بخش پژوهشی جشنواره نیز به آن توجه زیادی شد. در عین حال هم معتقدیم به دلیل جنگ و همه فشارهایی که در آن به سر می‌بریم، ایران‌محور بودن این جشنواره اکنون می‌تواند بسیار مهم باشد.

عزیزی با قدردانی از حمایت های انجمن موسیقی ایران، دفتر موسیقی و بنیاد فرهنگی هنری رودکی ادامه داد: عزیزان در بنیاد رودکی با لطفی که به ما داشتند سالن در اختیار ما گذاشتند و بخشی از جوایز را نیز تقبل خواهند کرد. اختتامیه ما هم ۱۶ آبان در تالار رودکی برگزار خواهد شد. البته تا اختتامیه ۲ اتفاق دیگر نیز می‌افتد؛ یکی اینکه خروجی‌های دوره‌های قبل اجرا خواهند شد زیرا من از ابتدا دنبال این بودم که حتماً قولی که دادیم عملی شود. قرار بود ارکستر اجراهایی در جشنواره فجر داشته باشد که اتفاقاتی که در کشور افتاد جلوی این قضیه را گرفت، ولی خودمان بخشی از آثار ایرانی را در اختتامیه اجرا خواهیم کرد که برای این اتفاق ویژه از خود آهنگسازان نیز دعوت خواهد شد. دوم اینکه در بخش پژوهشی، کتاب ویژه‌نامه روح‌الله خالقی که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی طبق قولی که در فراخوان‌های قبلی داده بودیم به چاپ رسانده است، منتشر شد و استادان و پژوهشگران بزرگی نیز در این فهرست مقالاتی ارائه دادند.

پارتیتور نویسی، جذب اسپانسر و چند داستان دیگر

کیوان ساکت نوازنده، آهنگساز، مدرس و عضو هیئت داوران چهارمین جایزه ملی آهنگساز روح الله خالقی هم در بخش دیگری از این نشست رسانه ای گفت: مرحوم روح‌الله خالقی یکی از آزاداندیش‌ترین هنرمندان روزگار خودش بوده و در کنار میهن‌پرستی و علاقه به فرهنگ و هنر ایران، یکی از انسان ترین و بااخلاق‌ترین هنرمندان نیز به شمار می‌رود. بنابراین نام‌گذاری این جشنواره به نام ایشان کار بسیار زیبایی است و هوشمندی برگزارکنندگان را نشان می‌دهد. البته این جشنواره چند نکته مثبت دیگر هم دارد؛ یکی اینکه داورانش هیچ وابستگی به هیچ نهاد و ارگانی ندارند. درباره داوران هم باید بگویم تا آنجا که من می‌شناسم، همه از هنرمندان بسیار باتجربه و سرشناس هستند و مهم‌تر از همه، نام نیک دارند و همه به نیکی شهره‌اند. نکته دیگر اینکه این جشنواره انگیزه‌ای برای آهنگسازان جوان ایجاد می‌کند تا با توجه به اصول درست آهنگسازی و ارکستراسیون بنویسند. این بسیار مهم است؛ یعنی اصول آهنگسازی و نگارش پارتیتورها را به شیوه‌ای که در جهان متداول است بیاموزند و خود این امر انگیزه‌ای برای هنرمندان جوان می‌شود.

وی افزود: ای کاش جشنواره می‌توانست در ابعادی دیگر اسپانسرهای غیردولتی پیدا کند. همه این کار را می‌کنند و هیچ ایرادی هم ندارد که اسپانسر غیردولتی پیدا کنند. من عضو چند خیریه هستم و دوستان زیادی آنجا داریم که امکانات مالی بسیار خوبی دارند. من بارها آنجا کنسرت داده‌ام و برنامه اجرا کرده‌ام که یکی از خیرین سالن اجرای آن را ساخته و دیگری امکاناتی به آنها داده است. این‌ها می‌توانند اسپانسر گروه‌ها شوند؛ هم گروه‌ها اجرا می‌کنند و هم بخش زیادی از درآمد به آن خیریه می‌رسد. البته الان زمان تنگ است، ولی ای کاش این موضوع هم رسانه‌ای شود که چنین جشنواره‌ای در چنین شرایطی، بدون هیچ وابستگی و بدون هیچ وابستگی دولتی، چهار سال است با سختی و تلاش ادامه دارد و برگزار می‌شود.

ساکت تصریح کرد: ای کاش کسانی پیدا شوند که بتوانند حمایت مالی کنند تا این رویداد در ابعاد بزرگ‌تری برگزار شود. من می دانم شرکت‌هایی هستند که بودجه این کار را دارند و با انجام این کار، از مالیاتشان کسر می‌شود. اکنون شرکت‌های بزرگی هستند که در کارهای فرهنگی فعالیت می‌کنند و می‌خواهند مشارکت هایی هم داشته باشند. زیرا بودجه‌هایی که دبیرخانه جشنواره با سختی فراهم کرده، برای خیلی‌ها واقعاً رقمی نیست.

این مدرس و نوازنده شناخته شده موسیقی کلاسیک ایرانی در بخش دیگری از صحبت های خود توضیح داد: یکی از ویژگی‌های مهم جایزه آهنگسازی روح الله خالقی این است که شرکت‌کننده به پارتیتورنویسی می‌پردازد و نت‌نویسی علمی را با معیارهای امروز جهانی می‌آموزد. او حتی می‌تواند این آثار را اجرا کند؛ هرچند ممکن است برخی هزینه آن را نداشته باشند، اما با امکانات امروزی می‌توان با هزینه‌های کم آن را اجرا کرد. مهم‌ترین نکته این است که در این رویداد خطوط مشخصی تعیین شده است؛ مثلاً اثر باید بر پایه پارتیتورنویسی، عشق به ایران، شعرهای حماسی ایران یا مواردی نظیر این باشد. اما مهم‌تر از همه این است که پارتیتور باید وجود داشته باشد؛ یعنی آهنگسازی با یک ساز کافی نیست، بلکه مجموعه‌ای از سازها با قوانین خاصی لازم است که برای همه آهنگسازان و دانشجویان این حوزه مشخص است. به هر حال، پارتیتورنویسی با توجه به معیارهای جهانی، گام بزرگی برای این جشنواره است.

وی افزود: به نظر من، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این جشنواره این است که جوانان را با هر انگیزه‌ای مجبور به این کار می‌کند. انگیزه آنها واقعاً جایزه نیست؛ بسیاری از آنها انگیزه مالی ندارند و به جایزه نیازی ندارند، بلکه می‌خواهند نامشان در این جشنواره مطرح شود، خود را محک بزنند و در میان آهنگسازان جوان شناخته شوند.

ای کاش «تداوم» را فراموش نکنیم

بابک خضرایی مدرس دانشگاه و عضو هیئت داوران این رویداد موسیقایی نیز اظهار کرد: در این جشنواره، موضوع «تداوم» بسیار مهم است؛ زیرا بسیاری از کارهای خوب در کشور به‌دلیل انقطاع ادامه پیدا نمی‌کنند. جشنواره‌ها و حرکت‌های فرهنگی با تداوم، راه خود را پیدا می‌کنند و به موفقیت‌های بزرگ می‌رسند. راز اعتبار جشنواره‌های بزرگ جهانی نیز همین تداوم است. بنابراین باید این جشنواره را در هر سطحی حتی در یک خانه شخصی یا با یک یا دو نفر ادامه داد و از دست‌اندرکاران تشکر کرد.

وی افزود: موضوع دیگر، چندبعدی‌بودن خالقی است؛ او هم آهنگساز بود و هم شناخت عمیقی از موسیقی دوره قاجار داشت و با علاقه از وزیری و جریان‌های تجددگرایانه سخن می‌گفت. هنوز می‌توان از نوشته‌ها و توصیه‌های او، حتی پس از ۸۰ سال، آموخت؛ از جمله توصیه‌های او در اخلاق حرفه‌ای به نوازندگان که نباید به افراد حاضر در جمعیت نگاه کنند، کاری که هنوز در برخی ارکسترهای بزرگ دیده می‌شود.

شهرام توکلی آهنگساز، رهبر ارکستر، مدرس و عضو هیئت داوران جایزه موسیقایی روح الله خالقی هم در ادامه این نشست رسانه ای توضیح داد: جناب ساکت اشاره کرد که غیردولتی و کاملاً خصوصی بودن این رویداد، مهم‌ترین محرک و عاملی بود که من ترغیب شدم وارد این جریان شوم. من به‌عنوان کسی که خودم درگیر کارهای اجرایی هستم، می‌دانم چنین کاری بدون هیچ حمایتی چه مشکلاتی دارد؛ این فقط نشان از علاقه شما به انجام این کار دارد. این را هم می‌خواستم بگویم اگر مجموعه ارکسترهای پایتخت بتواند کمکی بکند، برای اجراهایتان کمک خواهم کرد.

اینجا رقابت ها ناسالم نیست

علی اکبر قربانی آهنگساز، رهبر ارکستر، مدرس و و عضو هیئت داوران جایزه موسیقایی روح الله خالقی نیز در بخش دیگری از این نشست خبری تصریح کرد: امسال دومین سالی است که به عنوان داور به این جشنواره دعوت شده‌ام. درباره ماهیت جشنواره، هم باید بگویم آنچه در سال‌های گذشته دیدم و امسال هم فکر می‌کنم با همان سیاست ادامه دارد، ایجاد یک رقابت سالم در مسیر رشد و تولید آثار موسیقی ایرانی است.

وی افزود: می‌دانیم که رپرتوار موسیقی ارکسترال ایرانی هنوز مجموعه گسترده‌ای نیست بنابراین این جشنواره می‌تواند به این قضیه بسیار کمک کند. به همین دلیل پیشنهاد می‌دهم تمام آثاری که به این جشنواره ارسال می‌شوند حتماً آرشیو و تدوین شوند تا روزی به عنوان آثار موسیقی ایرانی مورد استفاده قرار گیرند. مهم‌تر از آن، اجرای این آثار است که می‌دانم واقعاً کار بسیار مشکلی است. البته سال گذشته قول‌هایی داده شد، اما به دلیل شرایطی که پیش آمد، این آثار اجرا نشدند. فکر می‌کنم اگر امکانش باشد، امسال هم آثار سال گذشته و هم آثار امسال به اجرا برسند؛ این آثار مانند میوه‌ای هستند که می‌رسند. کسی که اثری خلق می‌کند تا زمانی که آن اثر اجرا نشده، نمی‌تواند از آن بهره ببرد و این اجراها قشنگ‌ترین احساسی است که می‌تواند به صاحب اثر داده شود.

این رهبر ارکستر در پایان تاکید کرد: درباره داوری جشنواره می‌خواهم خطاب به شرکت‌کنندگان بگویم که قطعات کاملاً عادلانه بررسی می‌شوند. تجربه خود من نیز همین است: تمام قطعات بدون نام به دست داوران می‌رسد، داوران بر اساس ارزیابی خود کارشان را انجام می‌دهند و نتیجه نهایی اعلام می‌شود. ممکن است بعد از اعلام نتیجه بپرسیم این آثار را چه کسانی نوشته‌اند، اما تا آن زمان هیچ‌کس اطلاعی ندارد و این به عادلانه بودن انتخاب آثار کمک می‌کند. البته تمام آثاری که ارسال می‌شوند واقعاً ارزشمندند و هیئت داوران ناچار است تعدادی را انتخاب کند. امیدوارم این مسیر به خوبی ادامه پیدا کند.