«محمد امین همدانی» تهیه‌کننده انیمیشن، در گفت‌وگو با خبرنگار سینماپرس، با اشاره به ظرفیت‌های بین‌المللی صنعت انیمیشن و اهمیت توجه به این ظرفیت‌ها پس از موفقیت در جلب توجه مخاطبان خارجی، از جمله انیمیشن های سینمایی مانند پسر دلفینی، بچه زرنگ همچنین انیمیشن‌های لگویی که در جریان جنگ رمضان تولید شدند، اظهار داشت: من فکر می‌کنم اگر قرار است درباره صنعت انیمیشن صحبت کنیم، اساساً نمی‌توانیم بازار بین‌المللی را نادیده بگیریم. انیمیشن از آن حوزه‌هایی است که ذاتاً امکان عبور از مرزهای جغرافیایی و حتی فرهنگی را دارد. تجربه خود ما در «پسر دلفینی» نشان داد که یک اثر ایرانی می‌تواند در کشورهای مختلف دیده شود، با مخاطب خارجی ارتباط برقرار کند و وارد یک چرخه اقتصادی واقعی شود.

وی تاکید کرد: به نظرم امروز دیگر مسئله اصلی این نیست که «آیا ایران توان ساخت انیمیشن در استاندارد بین‌المللی را دارد یا نه»؛ پاسخ این سؤال را در عمل گرفته‌ایم. نیروی انسانی، دانش فنی و تجربه تولید در کشور وجود دارد. مسئله اصلی این است که آیا می‌توانیم این ظرفیت را به یک صنعت پایدار تبدیل کنیم یا خیر.

تهیه کننده انیمیشن «پسر دلفینی» با بیان این مطلب که برای حضور بین‌المللی صرفاً داشتن کیفیت بصری کافی نیست؛ تصریح نمود: باید از روز اول، فیلمنامه، طراحی کاراکتر، مخاطب هدف، مدل تجاری، پخش بین‌المللی و حتی محصولات جانبی را ببینیم. یعنی اثر را فقط برای اکران داخلی نسازیم و بعد از پایان تولید به این فکر کنیم که حالا آن را کجا بفروشیم. نگاه بین‌المللی باید از مرحله توسعه پروژه وجود داشته باشد.

همدانی ضمن هشدار تبعات مهاجرت نیروهای متخصص عرصه انیمیشن در نتیجه عدم سیاست گذاری از سوی حاکمیت در حوزه انیمیشن، بیان کرد: من معتقدم ایران حتی می‌تواند یکی از بازیگران جدی منطقه در انیمیشن باشد؛ به شرط اینکه مزیت مهمی که در نیروی انسانی و توان تولید داریم را از دست ندهیم و اجازه ندهیم نیروهای متخصص به دلیل نبود پروژه‌های مستمر و چشم‌انداز اقتصادی، از این صنعت خارج شوند.

این سینماگر با اشاره به وضعیت سرمایه‌گذاری در حوزه انیمیشن، بیان کرد: یکی از مهم‌ترین مسائل انیمیشن همچنان سرمایه‌گذاری است. دلیلش هم روشن است؛ انیمیشن صنعتی پرهزینه و زمان‌بر است. سرمایه‌گذار باید بداند ممکن است دو یا سه سال درگیر یک پروژه باشد و طبیعتاً این موضوع در اقتصادی که همه به دنبال بازگشت سریع سرمایه هستند، تصمیم‌گیری را سخت می‌کند.

وی افزود: در طرف مقابل، یک ویژگی بسیار مهم وجود دارد؛ اگر در انیمیشن موفق به ساخت یک IP و کاراکتر موفق شوید، عمر اقتصادی آن الزاماً به چند هفته اکران محدود نیست. فیلم، سریال، پلتفرم، تلویزیون، بازار خارجی، عروسک، اسباب‌بازی، بازی، نشر و محصولات جانبی همگی می‌توانند بخشی از اقتصاد یک اثر باشند.

همدانی با بیان این مطلب که مشکل من این است که گاهی انیمیشن را با همان مدل اقتصادی سینمای زنده مقایسه می‌کنیم، در حالی که مدل کسب‌وکار آن متفاوت است؛ اظهار داشت: ما به سرمایه‌گذاری نیاز داریم که بتواند سه تا پنج سال آینده یک برند و شخصیت را ببیند، نه اینکه فقط فروش ماه اول یک فیلم را محاسبه کند. هر زمان چنین نگاهی شکل گرفته، نتایج متفاوتی هم دیده‌ایم.

تهیه کننده و کارگردان انیمیشن «فهرست مقدس» در مورد تفاوت های رویکرد بخش خصوصی و بخش دولتی در حوزه انیمیشن، تصریح نمود: به نظرم جنس نگاه این دو بخش متفاوت است. بخش خصوصی طبیعتاً وقتی وارد می‌شود که بتواند مدل اقتصادی پروژه را ببیند. این اتفاق از یک جهت مثبت است، چون تولیدکننده را مجبور می‌کند مخاطب، کیفیت، بازار و بازگشت سرمایه را جدی بگیرد. موفقیت‌های تجاری انیمیشن ایران در سال‌های اخیر هم کمک کرده نگاه بخش خصوصی نسبت به گذشته تغییر کند. ولی هنوز سرمایه‌گذاری خصوصی در این حوزه به اندازه ظرفیتی که وجود دارد نیست. بخشی از آن هم به خاطر همان زمان طولانی تولید و ریسک بالاتر سرمایه‌گذاری است.

او ادامه داد: بخش دولتی توانایی بسیار بیشتری برای زیرساخت‌سازی دارد؛ اما به نظر من وظیفه اصلی دولت نباید این باشد که خودش تبدیل به بزرگ‌ترین تولیدکننده انیمیشن شود. دولت باید کاری کند که بخش خصوصی قدرتمند شود؛ ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش دهد، مسیر صادرات را باز کند، تسهیلات بدهد، در آموزش و زیرساخت سرمایه‌گذاری کند و از توسعه IP های ایرانی حمایت کند.

وی تاکید کرد: اگر نهاد دولتی خودش وارد رقابت مستقیم با استودیوهای خصوصی شود، ممکن است به جای توسعه صنعت، تعادل بازار را به هم بزند. بهترین مدل از نظر من این است که دولت تسهیل‌گر و حامی باشد و تولید واقعی در یک فضای رقابتی توسط استودیوها و شرکت‌های حرفه‌ای انجام شود.

تهیه کننده مجموعه انیمیشن «دوستان جنگل» در مورد عملکرد بنیاد پویانمایی، بیان کرد: به نظرم اصل ایجاد یک نهاد تخصصی برای انیمیشن اتفاق مثبتی است. ما سال‌ها با پراکندگی تصمیم‌گیری در این حوزه مواجه بودیم و اینکه نهادی به صورت مشخص مأموریت توسعه صنعت پویانمایی را داشته باشد، می‌تواند اتفاق مهمی باشد. اما بنیاد ملی پویانمایی هنوز نهاد نسبتاً جوانی است و فکر می‌کنم برای قضاوت نهایی درباره عملکرد آن باید خروجی چند سال فعالیتش را دید.

وی افزود: انتظار من از بنیاد این نیست که تبدیل به یک استودیوی بزرگ تولید انیمیشن شود. مهم‌ترین کاری که بنیاد می‌تواند انجام دهد، ایجاد و تنظیم یک اکوسیستم است؛ یعنی به توسعه پروژه‌ها، آموزش، زیرساخت، سرمایه‌گذاری، صادرات، بازار بین‌المللی، مالکیت فکری و ارتباط میان سرمایه‌گذار و تولیدکننده کمک کند.

همدانی تاکید کرد: اگر بنیاد بتواند شرایطی ایجاد کند که مثلاً پنج یا ده شرکت خصوصی ایرانی قوی‌تر شوند و هرکدام بتوانند به صورت مستمر پروژه تولید و صادر کنند، به نظرم بسیار ارزشمندتر از این است که خودش چند پروژه بزرگ تولید کند. در نهایت معیار موفقیت چنین نهادی باید این باشد که آیا بعد از چند سال صنعت انیمیشن ایران مستقل‌تر، بزرگ‌تر و صادرات‌محورتر شده است یا نه.

این تهیه کننده انیمیشن با اشاره به اینکه پلتفرم‌ها چقدر بستر مناسبی برای تولید و انتشار پویانمایی هستند و مواجهه صاحبان پلتفرم‌ها با سرمایه‌گذاری در این حوزه چگونه بوده است؛ اظهار داشت: پلتفرم‌ها یکی از مهم‌ترین فرصت‌های انیمیشن ایران هستند، به‌خصوص برای سریال و محتوای کودک و نوجوان. مزیت پلتفرم این است که برخلاف سینما الزاماً محدود به یک اکران چند هفته‌ای نیست. یک کودک می‌تواند یک قسمت یا حتی یک مجموعه را بارها تماشا کند و این برای ساخت کاراکتر و IP بسیار ارزشمند است. ضمن اینکه پلتفرم اطلاعات دقیق‌تری از رفتار مخاطب دارد و می‌تواند بفهمد چه شخصیت، ژانر یا گروه سنی با استقبال بیشتری روبه‌رو شده است.

همدانی با بیان اینمطلب که فکر می‌کنم پلتفرم‌های ایرانی هنوز همه ظرفیت انیمیشن را کشف نکرده‌اند؛ تصریح نمود: طبیعتاً ساخت یک سریال زنده ممکن است از نظر زمان تولید و بازگشت سرمایه برای آن‌ها قابل پیش‌بینی‌تر باشد، در حالی که یک پروژه انیمیشن به زمان بیشتری نیاز دارد. با این حال، تجربه‌های موفق می‌تواند این ذهنیت را تغییر دهد. ما حتی نمونه‌هایی داشته‌ایم که پیش‌فروش حق پخش به پلتفرم، بخشی از سرمایه لازم برای شروع تولید یک پروژه انیمیشن را فراهم کرده است.

او ادامه داد: اگر پلتفرم‌ها از مدل «خرید محصول آماده» فاصله بگیرند و وارد سرمایه‌گذاری مشترک، پیش‌خرید، توسعه IP و سفارش مجموعه‌های چندفصلی شوند، می‌توانند یکی از موتورهای اصلی رشد انیمیشن ایران باشند.

«محمد امین همدانی» در پایان این گفت و گو خاطرنشان ساخت: به نظرم آینده این صنعت زمانی شکل می‌گیرد که تهیه‌کننده، استودیو، سرمایه‌گذار، پلتفرم و پخش‌کننده بین‌المللی از ابتدای پروژه کنار یکدیگر قرار بگیرند. آن زمان دیگر درباره ساخت چند فیلم انیمیشن موفق صحبت نمی‌کنیم؛ درباره یک صنعت واقعی صحبت می‌کنیم.