«مهدی سجادهچی» فیلمنامهنویس پیشکسوت سینما و تلویزیون و رئیس پیشین کانون فیلمنامهنویسان سینمای ایران، در گفتوگو با خبرنگار سینماپرس، با اشاره به دلایل کمرنگ بودن تولید آثار مناسبتی، بهویژه آثار سینمایی و تلویزیونی مرتبط با ماههای محرم و صفر، اظهار داشت: عرف سینمای ما، چه در سینما و چه در حوزه سریال، این است که اهالی سینما معمولاً سراغ اینگونه موضوعات نمیروند. نه به این دلیل که علاقهای به آن ندارند، بلکه چون این حوزه را جزو وظایف حاکمیتی میدانند. اساساً اینطور برایشان تعریف شده که حاکمیت گفته است این آثار را خودش تولید میکند، هزینهاش را هم خودش میدهد، چون جزو اولویتهایش است. به همین دلیل، کسی هم دنبال این موضوعات نمیرود.
وی افزود: البته همین مسئله خودش مشکل اصلی است. یعنی به ظاهر این موضوعات جزو اولویتهای حاکمیت هستند، که باید هم باشند، باید متناسب با این اولویتها به آنها توجه شود. اما در عمل چنین نیست. یادم هست حدود ۳۰ سال پیش، آقای انصاریان که رئیس گروه معارف شبکه یک بودند، به من گفتند بیا برای ما یک فیلمنامه بنویس. پرسیدم در چه سطحی! گفتند درجه «ج» یا «د»؛ دیگر از درجه «الف» و «ب» خبری نیست. همان موقع به ایشان گفتم شما در جمهوری اسلامی مهمترین گروه باید باشید، اما در عمل چنین نگاهی وجود ندارد.
نویسنده فیلمنامه سینمایی «پاتال و آرزوهای کوچک» و «مرد نامرئی» با بیان این مطلب که به نظر من، مسئله اصلی این است که مسئولان تلویزیون و مدیران سینمایی کشور، آن باور لازم را نسبت به حوزه تولیدات دینی و مذهبی ندارند؛ تصریح نمود: مسئولان تلویزیون و مدیران سینمایی کشور انگار اصلا اعتقاد و اعتماد به نفس این را ندارند که می توان آثار ارزشمند در این حوزه ساخت. به همین دلیل، کمترین بودجه و امکانات را برای تولید آثار مذهبی و دینی اختصاص میدهند. نتیجه هم این می شود که یک زمانی نمایشهایی در سطح «کیسهزری»، «روحوضی» و آثار مناسبتی دیگری تولید و پخش میشد، اما همانها را هم کنار گذاشتند. منظورم این است که انگار هنوز این باور وجود ندارد که میتوان از دل موضوعات مذهبی، دینی و مناسبتهایی مثل محرم، آثار نمایشی ارزشمند خلق کرد.
او ادامه داد: البته از یک جهت هم ذهنیتشان قابل درک است، چون نمایش مذهبی با درام تفاوتهایی دارد. مسئله اینجاست که این تفاوت را درست نمیشناسند. نباید تصور کرد تنها راه، سرمایهگذاری روی درام به معنای رایج آن است. ما سنت نمایش مذهبی را داریم؛ از تعزیه گرفته تا انواع نمایشهای آیینی که قرنها در فرهنگ ما وجود داشتهاند. اگر روی همین قالبها بهدرستی سرمایهگذاری شود، میتوان آثار بسیار ارزشمند و ماندگاری تولید کرد.
این فیلمنامه نویس پیشکسوت در مورد محدودیت های خلق درام در موضوعات مربوط به امام حسین علیه السلام و واقعه عاشورا بیان کرد: اگر قرار باشد اثری دراماتیک ساخته شود، لزوماً دیگر نمیتوان مستقیماً سراغ شخصیتهای اصلی تاریخ عاشورا رفت و از حاشیههای این واقعه وارد شد؛ مثلاً از یاران امام، دوستان یاران، همسایگان یا شخصیتهای پیرامونی که ظرفیت دراماتیک دارند. این شیوه قبلاً هم امتحان شده و نتیجه اش را دیده ایم.
وی تاکید کرد: حتی اگر بخواهیم یکی از پیامهای عاشورا، مثل حقخواهی، عدالتطلبی یا آزادگی را محور یک سریال قرار بدهیم این مفاهیم فقط متعلق به واقعه عاشورا نیستند؛ بلکه از آموزههای اصلی دین اسلام به شمار میروند و امام حسین علیه السلام نیز در همین چارچوب حرکت کردند. بنابراین، هر کدام از این مفاهیم بهصورت مستقل ارتباطی با محرم و امام حسین نخواهد داشت.
او ادامه داد: به نظر من امروز جای آثار نمایشی با حالوهوای مذهبی بیش از گذشته خالی است. نمونهاش این است که امروز برنامههای رئالیتیشو مذهبی مثل حسینیه معلی، عملاً جای آثار نمایشی مذهبی را گرفتهاند، در حالی که این دو، کارکردهای متفاوتی
رئیس پیشین کانون فیلمنامه نویسان سینمای ایران در پاسخ به این پرسش که آیا کنار گذاشته شدن فیلم سازان و سریال سازان آثار دینی سبب بروز این خلا نشده! اظهار داشت: قطعاً همینطور است. وقتی یک نیروی مؤثر را حذف میکنید، طبیعی است که تأثیر او هم از بین میرود. البته اگر واقعاً نیاز وجود داشته باشد، نیروهای جدید هم وارد این عرصه میشوند. مگر در این سالها کم کارگردان مستعد وارد سینما شده است! اما سؤال اینجاست که چرا هیچکدام از این استعدادها دیگر در همان مسیری که در دهههای ۶۰ و ۷۰ وجود داشت، وارد سینما نمیشوند؟ امروز بیشتر آنها به سمت سینمایی میروند که دیگر ماهیت دینی یا ارزشی ندارد. این اتفاق نشان میدهد مسئله، بیش از هر چیز، به مدیریت برمیگردد، نه صرفاً سرمایهگذاری.
وی افزود: واقعیت این است که هیچکس از همان روز اول تصمیم نمیگیرد کارگردان فیلمهای اجتماعی یا مذهبی شود. یک فیلمساز یا نویسنده بهتدریج رشد میکند و بعد مسیر حرفهای خود را انتخاب میکند. وقتی میبیند فضای موجود بیشتر به سمت کمدی، درام اجتماعی یا سفارشهای مقطعی مثل آثار مربوط به جنگ یا مناسبتها میرود، طبیعی است که همان مسیر را انتخاب کند.
سجاده چی با انتقاد از مدیران سینمایی و رسانه ملی تصریح نمود: به نظر من، امروز بسیاری از مدیران سینما و تلویزیون فقط مشغول کار روزمره خودشان هستند و آن طرف هم دیگر انگیزه و علاقهای برای ورود به این حوزه وجود ندارد. حتی اعتمادبهنفس اینکه میشود چنین آثاری را با کیفیت ساخت، تا حد زیادی از بین رفته است. دلیلش هم روشن است؛ آنقدر تجربههای ناموفق دیدهاند یا آنقدر پروژهها به افراد خاص سپرده شده و نتیجه مطلوبی نگرفتهاند که دیگر اعتمادشان را از دست دادهاند. در نهایت هم برای اینکه فقط کاری انجام شده باشد، سراغ چند چهره شناختهشده میروند، اما خروجی آن چیزی نمیشود که انتظارش را دارند.
نویسنده فیلمنامههای سینمایی «روز سوم» و «دمرل» در واکنش به ادعای منسوخ شدن ژانر دینی و از دست رفتن مخاطبان این گونه آثار، بیان کرد: اصلاً اعتقاد ندارم ژانری در سینما وجود داشته باشد که برای همیشه از بین رفته باشد. زمانی تصور میشد ژانر موزیکال یا وسترن دیگر تمام شده است، اما امروز میبینیم هر دو دوباره احیا شدهاند.
وی یادآور شد: طی سالهای اخیر فیلمهای موزیکال پرهزینه و موفقی ساخته شده و سینمای وسترن هم دوباره جان گرفته است. بنابراین اینکه بگوییم یک ژانر تمام شده، حرف درستی نیست. مسئله این نیست که دیگر نمیتوان چنین آثاری ساخت؛ مسئله این است که مدیران ما این پیام را منتقل میکنند که گویا دیگر توان یا امکان ساخت چنین آثاری وجود ندارد. از طرف دیگر، هرچه متولیان یک اثر بیشتر باشند و حساسیتهای بیشتری روی آن وجود داشته باشد، طبیعی است که ساخت آن هم سختتر میشود.
«مهدی سجاده چی» در پایان این گفت و گو خاطرنشان ساخت: شما اگر یک سریال درباره مسائل روزمره، مثل «پایتخت»، بسازید، معمولاً با استقبال و تحسین روبهرو میشود، اما اگر بخواهید یک سریال دینی تولید کنید، با حجم زیادی از حساسیتها، نقدها و حاشیهها مواجه خواهید شد و همین موضوع باعث میشود بسیاری از فیلمسازان ترجیح دهند اصلاً وارد این حوزه نشوند.
ارسال نظر